(Venetië 25 febr. 1707 – Parijs 6 febr. 1793)

Een Italiaans toneelschrijver, die als jongen van school weg liep om een reizende troep toneelspelers te volgen. Al op 8 jarige leeftijd schreef hij zijn eerste komedie, in totaal zouden het er ongeveer 150 worden!. Hij studeerde rechten en filosofie te Pavia, maar moest in 1726 die stad verlaten als gevolg van een satire gericht tegen de plaatselijke dames. Uiteindelijk promoveerde hij in Padua en vestigde zich daar als advocaat.
In 1734 werd hij verbonden aan de komische troep van Imer, die o.a. zijn bejubelde tragikomedie Belisario opvoerde, alsmede enige ‘comédies à sujet’, die hem de kans gaven te experimenteren met de hervorming die hem voor ogen stond:
het publiek behoedzaam te winnen voor een natuurgetrouwe, geheel ‘uitgeschreven’ komedie in plaats van de geïmproviseerde van de nog altijd gangbare Commedia dell'Arte.

Goldoni verafschuwde de stukken van de Commedia dell'Arte om hun vulgariteit, de scherts, het irreële en het gebrek aan zedelijke waarden. Hij verving de vooraande elementen door humor, sentiment en realiteit. Zo onstond de "Commedia Nuova".

Van 1741 tot 1743 was Goldoni in Venetië consul van de republiek Genua. Daarna vestigde hij zich als advocaat in Pisa. In 1748 werd hij door de theaterdirecteur Medebac verbonden aan het Teatro Sant’Angelo in Venetië, waarvoor hij een aantal van zijn beste stukken schreef.

Na onmin met Medebac ging Goldoni (1753) over naar het Teatro San Luca van de patriciër Vendramin. Negen jaar was hij aan dat theater verbonden, tot hij in conflict kwam met P. Chiari en vooral met Carlo Gozzi, die hem de vernietiging van de oude komedietraditie verweet. De voortdurende, verbitterde en vaak zeer unfaire strijd deed hem in 1761 naar Parijs verhuizen waar hij de functie van directeur en schrijver bij de Comédie Italienne aannam. Tevens werd hij leermeester in het Italiaans bij de dochters van Lodewijk XV.

Carlo Goldoni "De Venetiaanse Molière".
Goldoni was de schepper van het blijspel in Italië. Hij voerde het realisme in (maakte aan het echte leven gespiegelde komedies) en gaf blijk van democratisch voelen. Een bepaalde ontwikkeling van zijn talent, te toetsen aan de opeenvolging van de stukken, ontbreekt. Wel blijkt uit zijn latere werk zijn respect voor de midden- en lagere klassen en voor vrouwen in het bijzonder.
De druk van de omstandigheden en de slechte smaak van zijn tijd dwongen hem te vaak tot improviseren en beletten een scherpe karaktertekening als bij Molière. Niettemin heeft een aantal werken van zijn repertoire stand gehouden ook in vele vertalingen.

In de buurt van San Polo, in de Calle di Nomboli, staat het Palazzo Centanni, bekend als "Casa di Goldoni", Goldoni's geboortehuis, waarvan het interieur met de pittoreske hof en buitentrap tot een klein Goldoni museum werd ingericht.

laatste wijziging: 10-04-2003 22:49

| naar boven | naar openingspagina | programma | nieuwsbrief | spelers | organisatie | Goldoni | theater |